Sarangapani Temple, Kumbakonam
Thirukkudanthai
Adam Jones Adam63 · CC BY-SA 3.0 · source
കുംഭകോണത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിഷ്ണു ക്ഷേത്രം; ശ്രീരംഗം, തിരുപ്പതി എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം അഗ്രഗണ്യമായ വൈഷ്ണവ ദിവ്യ ദേശങ്ങളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
Sthala Purāṇam
കുംഭകോണത്തുള്ള ശ്രീ സാരംഗപാണി ക്ഷേത്രമായ തിരുക്കുടന്തൈ, പ്രമുഖ ദിവ്യദേശങ്ങളിൽ ഒന്നും ഒരു പഞ്ചരംഗ ക്ഷേത്രവുമാകുന്നു. ഇതിന്റെ സ്ഥല പുരാണം ഭൃഗു മഹർഷിയിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്നു; ത്രിമൂർത്തികളുടെ ശ്രേഷ്ഠത പരീക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച അദ്ദേഹം, വൈകുണ്ഠത്തിൽ ഭഗവാന്റെ വക്ഷഃസ്ഥലത്ത് കാലുകൊണ്ട് ചവിട്ടി; നാരായണൻ അദ്ദേഹത്തെ ക്ഷമിച്ചെങ്കിലും, ഭഗവാന്റെ വക്ഷഃസ്ഥലത്ത് വസിക്കുന്ന മഹാലക്ഷ്മി ആ അവമാനത്താൽ മനംനൊന്ത്, ഭൂമിയിൽ ജനിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടുപോയി. അതിനുശേഷം ഭൃഗു, ലക്ഷ്മി തന്റെ പുത്രിയായിത്തന്നെ ജനിക്കണമെന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ചു. ഹേമ ഋഷിയായി (ഹേമഋഷി) പുനർജന്മമെടുത്ത അദ്ദേഹം, പൊത്രാമരൈ (സ്വർണ-താമര) തീർത്ഥക്കരയിൽ കഠിന തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു. സന്തുഷ്ടനായ ഭഗവാൻ വരം നൽകി; ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആയിരം പുഷ്പങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു താമരയിൽ ലക്ഷ്മി ആവിർഭവിച്ചു, തന്റെ മൃദുവായ താമര-ജന്മത്താൽ കോമളവല്ലി എന്ന് നാമം നേടി. അവളെ വിവാഹം ചെയ്യാൻ ഭഗവാൻ കുതിരകളും ആനകളും വലിക്കുന്ന ഒരു മഹാരഥത്തിൽ ആസീനനായി വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് ആരാവമുദനായി (തൃപ്തിയാകാത്ത അമൃതം) അവതരിച്ചു; അവളുടെ സമ്മതം നേടാൻ ആദ്യം സമീപത്തുള്ള സോമേശ്വരൻ സന്നിധിയിൽ വസിച്ച്, ഇവിടെത്തന്നെ അവളെ വിവാഹം ചെയ്തു. മൂലസ്ഥാനം തന്നെ ആ ദിവ്യരഥത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ കൊത്തിയുണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നു. പെരുമാൾ സാരംഗപാണി — തന്റെ തിരുക്കരത്തിൽ സാരംഗം എന്ന വില്ല് ധരിച്ച്, ഉത്ഥാന ശായിയായി ശയിക്കുന്നവൻ; തായാർ കോമളവല്ലി. പതിനൊന്ന് നിലകളുള്ള ഉന്നതമായ രാജഗോപുരവും രഥാകൃതിയിലുള്ള വിമാനവും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വിശിഷ്ട അടയാളങ്ങളാണ്; ആണ്ടാൾ, പെരിയാഴ്വാർ, തിരുമഴിശൈ ആഴ്വാർ, നമ്മാഴ്വാർ, തിരുമംഗൈ ആഴ്വാർ ഉൾപ്പെടെ അനേകം ആഴ്വാർമാരാൽ ഇത് മംഗളാശാസനം ചെയ്യപ്പെട്ട് കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.
Mangalāśāsanam — the Āḻvār pāsurams
The Lord Sarangapani (Aaravamudhan) with Komalavalli of Thirukkudanthai is glorified in 51 pāsurams by:
തിരുക്കുടന്തൈ (സാരംഗപാണി ക്ഷേത്രം, കുംഭകോണം) 108 ദിവ്യ ദേശങ്ങളിൽ മൂന്നാമത്തേതും, മൂലമൂർത്തി അരാവമുദനും ഉത്സവമൂർത്തി സാരംഗപാണിയും തുല്യമായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന 'ഉഭയ പ്രധാന' ക്ഷേത്രവുമാണ്. ഏഴ് ആഴ്വാർമാർ ചേർന്ന് ആകെ 51 പാസുരങ്ങളിൽ മംഗളാശാസനം ചെയ്ത, ഏറ്റവും സമൃദ്ധമായി പാടിപ്പുകഴ്ത്തപ്പെട്ട പുണ്യധാമങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധം നമ്മാഴ്വാരുടെ 'അരാവമുദേ' ദശകമാണ് (തിരുവായ്മൊഴി 5.8) — ശയന ഭാവത്തിൽ വാഴുന്ന പെരുമാളിന് ആഴ്വാർ തന്നെത്തന്നെ പൂർണ്ണമായി ശരണാഗതി ചെയ്യുന്ന പ്രേമപ്രവാഹം. 'അരാവമുദേ' പാസുരങ്ങൾ കേട്ട് പ്രചോദിതനായ നാഥമുനി സമ്പൂർണ്ണ നാലായിര ദിവ്യ പ്രബന്ധം വീണ്ടെടുത്ത് സമാഹരിച്ചുവെന്ന് പാരമ്പര്യം ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ஆராவமுதே அடியேன் உடலம் நின்பால் அன்பாயே நீராய் அலைந்து கரைய உருக்குகின்ற நெடுமாலே! சீரார் செந்நெல் கவரி வீசும் செழுநீர்த் திருக்குடந்தை ஏரார் கோலம் திகழக் கிடந்தாய் கண்டேன் எம்மானே
ArAvamudhE adiyEn udalam ninpAl anbAyE / nIrAy alaindhu karaiya urukkuginRa nedumAlE! / sIrAr senneRkavari vIsum sezhunIrth thirukkudandhai / ErAr kOlam thigazhak kidandhAy kaNdEn emmAnE
O insatiable ambrosia (Aravamudhe)! O great Lord (Nedumal) who melts this servant's very body into water out of love for You! I have seen You, my Lord, reclining in beautiful, resplendent form at fertile, water-rich Thirukkudandhai, where fields of fine red paddy sway and fan You like royal whisks. (Nammalvar's celebrated surrender to Aravamudhan of Thirukkudanthai.)
More verses & references (1)
- Thirukkudanthai (Sarangapani / Aravamudhan) is one of the most extensively sung Divya Desams, glorified by seven Alvars in 51 pasurams. Besides Nammalvar's famous 'Aravamudhe' decade, Thirumangai Alvar, the three earliest 'Mudhal' Alvars (Poigai/here Bhoothath, Pey, Thirumalisai), Periyalvar and Andal all offer mangalasasanam, celebrating the reclining Lord of Kumbakonam. — Thirumangai Alvar, Periya Thirumozhi / Thiruvaaymozhi / Periyalvar Thirumozhi / Nachiyar Thirumozhi (multiple) · source ↗
Tamil text & meaning sourced from divyaprabandham.koyil.org and other Śrī Vaiṣṇava authorities — please cross-check the linked source for the canonical reading.
Read the pāsurams ↗Gallery
Tap an image to view it larger — use ‹ › to browse, ✕ to close. Images via Wikimedia Commons.
Plan your visit
📍 10.96020, 79.38450
Routes, distances, hotels and restaurants open in Google Maps with live data. Build a phased pilgrimage plan →
